როცა თბილისიდან ბანგკოკში ან ნიუ-იორკში ფრენის საუკეთესო ფასი სტამბოლზე ან დოჰაზე გავლით გამოდის, ეს შემთხვევითობა არ არის. ჰაბ-აეროპორტი და hub-and-spoke სისტემა თანამედროვე ავიაციის ძირითადი ლოგიკაა, ხოლო აგენტს, რომელიც ამას ესმის, კლიენტისთვის მარშრუტის ახსნა გაცილებით უადვილდება.
რა არის ჰაბ-აეროპორტი
ჰაბი არის აეროპორტი, სადაც ავიაკომპანია ფრენებს განზრახ ერთ დროს აგროვებს. სხვადასხვა ქალაქიდან თვითმფრინავები დაახლოებით ერთ საათებში ჯდება, მგზავრები გადადიან საჭირო რეისებზე და ტალღა ისევ ერთდროულად ტოვებს აეროპორტს. ამ ტალღებს ინდუსტრიაში „ბანკებს“ უწოდებენ.
ყველაზე ცნობილი ჰაბებია სტამბოლი (Turkish Airlines), დოჰა (Qatar Airways), დუბაი (Emirates), ფრანკფურტი (Lufthansa) და პარიზი-შარლ დე გოლი (Air France). ქართველი მგზავრებისთვის სწორედ ეს აეროპორტები არის უმეტესი შორეული მიმართულების კარიბჭე.
როგორ მუშაობს hub-and-spoke სისტემა
ქსელი ველოსიპედის ბორბალს ჰგავს: ჰაბი ცენტრია, ხოლო ქალაქები — სხივები (spokes). ავიაკომპანია ყველა წყვილ ქალაქს პირდაპირ კი არ აკავშირებს, არამედ თითოეულს მხოლოდ ჰაბთან.
მარტივი არითმეტიკა აჩვენებს სხვაობას. 10 ქალაქის ყველა წყვილს შორის პირდაპირი მარშრუტისთვის 45 ხაზი დაგჭირდება. hub-and-spoke სქემით კი საკმარისია 9 ხაზი, ხოლო ნებისმიერ ორ ქალაქს შორის მგზავრი ერთი გადაჯდომით მიდის. თვითმფრინავები უკეთ ივსება, ხოლო პატარა ბაზრებიც ინარჩუნებს მიმართულებას.
- Hub — ავიაკომპანიის მთავარი გადამყვანი აეროპორტი
- Spoke — ჰაბთან დაკავშირებული ქალაქი
- Bank — ერთდროულად ჩამოსული და გასული რეისების ტალღა
- Feeder — მოკლე რეისი, რომელიც მგზავრებს ჰაბში შორეულ ფრენებზე აგდებს
გინდა ეს ცოდნა პრაქტიკაში გადაიტანო და დაიწყო შემოსავალი?
დარეგისტრირდი კურსზერას ნიშნავს ჰაბი ფასისთვის
ჰაბის გავლით ფრენა ხშირად იაფია, რადგან ავიაკომპანია ერთ შორეულ რეისზე სხვადასხვა ქალაქიდან მოსულ მგზავრებს აერთიანებს და თვითმფრინავს თითქმის სავსეს ფრენს. ამიტომ თბილისი–ბანგკოკი სტამბოლის გავლით შეიძლება იაფი გამოვიდეს, ვიდრე ნებისმიერი პირდაპირი ალტერნატივა, სადაც ის საერთოდ არსებობს.
სხვაობა ტარიფის ფორმირებაშიც ჩანს: ერთი და იგივე მარშრუტი სხვადასხვა ბუკინგ-კლასში სხვადასხვა ფასად იყიდება. ეს მექანიკა დეტალურად გარჩეულია სტატიაში როგორ ყალიბდება ავიაბილეთის ფასი. აგენტისთვის პრაქტიკული დასკვნა მარტივია: ფასი ყოველთვის უნდა შეადარო როგორც პირდაპირ, ისე ჰაბით გამავალ ვარიანტებს.
ჰაბში გადაჯდომის რისკები
ჰაბი მოხერხებულია, მაგრამ გადაჯდომა ყოველთვის რისკს შეიცავს. სამი რამ უნდა გაითვალისწინო:
- სამგზავრო კავშირის დრო. მინიმალურ საჭირო დროს აეროპორტი და ტერმინალი განსაზღვრავს. ამის შესახებ ვრცლად წერია სტატიაში MCT — მინიმალური სამგზავრო კავშირის დრო.
- ბარგი. ერთ ბილეთზე ბარგი ჩვეულებრივ საბოლოო პუნქტამდე მიდის, თუმცა ცალკე ბილეთების შემთხვევაში მგზავრი თავად იღებს და ხელახლა აბარებს მას.
- ვიზა და კონტროლი. ზოგ ქვეყანაში გადაჯდომისას საიმიგრაციო გავლაა საჭირო, ეს კი საგრძნობლად ზრდის საჭირო დროს. წესები ქვეყნის მიხედვით ცვალებადია, ამიტომ აგენტმა მგზავრის მოქალაქეობა წინასწარ უნდა გადაამოწმოს, მაგალითად სატრანზიტო ვიზის სტატიით.
ერთი ბილეთი თუ ცალკე ბილეთები ჰაბში
ორი რეისი ერთ ბილეთზე ერთი ჯავშანია და ავიაკომპანია ვალდებულია, თუ პირველი ფრენა დააგვიანდა, მგზავრი შემდეგზე გადაიყვანოს. ცალკე ბილეთებზე დაცვა არ მოქმედებს: შემდეგ რეისს თუ გამოტოვებ, ახალი ბილეთი შეიძლება თავად გიყიდო.
ზოგჯერ ცალკე ბილეთები უფრო იაფია, მაგრამ რისკიც სრულად მგზავრზეა. ეს სქემა დეტალურად განხილულია სტატიაში self-transfer და ცალკე ბილეთები. კლიენტს შეთავაზებამდე ორივე ვარიანტის რისკი ცხადად უნდა აუხსნა.
ალიანსები და ჰაბი
ჰაბი მარტო ერთი ავიაკომპანიის ამბავი არ არის: Star Alliance, SkyTeam და oneworld პარტნიორებს ერთ ქსელად აერთიანებს. ამის წყალობით ფრანკფურტში გადაჯდომისას ბილეთი ერთი კომპანიისაც შეიძლება იყოს, ხოლო მეორე რეისს პარტნიორი ასრულებდეს. ეს სქემა კოდშერინგზეა აგებული, რომელიც აღწერილია კოდშერ ფრენების სტატიაში, ხოლო ალიანსების სტრუქტურა — სტატიაში ავიაკომპანიების ალიანსები.
როგორ გამოიყენოს აგენტმა ეს ცოდნა
კლიენტი ხშირად ითხოვს „პირდაპირს“ და მხოლოდ ფასის ნახვის შემდეგ ცვლის გადაწყვეტილებას. კარგი აგენტი პირველივე შეთავაზებაში ორ ვარიანტს წარადგენს: უფრო სწრაფს და უფრო იაფს, ჰაბში გადაჯდომის დროით, ბარგის წესითა და რისკებით. ასეთი მიდგომა კლიენტს ნდობას უჩენს და უკმაყოფილო ზარებს ამცირებს.
მარშრუტების ძიება GDS სისტემაში ჰაბებზე უშუალოდაა აგებული, ამიტომ მისი ლოგიკის გაგება საჭიროა, თუკი გინდა შედეგებს სწორად დაალაგო. GDS სისტემის სტატია ამაში დაგეხმარება.
დასკვნა
ჰაბ-აეროპორტი და hub-and-spoke სისტემა განმარტავს, რატომ არის მარშრუტი ხშირად „არაპირდაპირი“ და რატომ არის ეს სასარგებლო. აგენტისთვის მთავარია ფასის, დროისა და რისკის ბალანსი. ეს უნარი ისწავლება პრაქტიკით, ცოცხალ ჯავშნებზე. ჩვენს ავიაბილეთების ტრენინგზე მარშრუტებს რეალურ პლატფორმაზე აგებ და ადარებ.
ხშირად დასმული კითხვები
რა არის ჰაბ-აეროპორტი?
ჰაბი არის აეროპორტი, რომელიც ავიაკომპანიისთვის მთავარ გადამყვან კვანძად გვევლინება. მასში ფრენები ერთმანეთს ისეა მიბმული, რომ მგზავრი ერთი რეისიდან მეორეზე რამდენიმე საათში გადადის. მაგალითად, Turkish Airlines-ის ჰაბია სტამბოლი, Qatar Airways-ის — დოჰა.
რას ნიშნავს hub-and-spoke სისტემა?
ეს არის ქსელის მოდელი, სადაც ავიაკომპანია პატარა აეროპორტებს (spokes, „სხივები“) პირდაპირ ერთმანეთთან კი არა, ერთ ცენტრალურ ჰაბთან აკავშირებს. ორ მცირე ქალაქს შორის მგზავრი ჰაბის გავლით მოგზაურობს. ასე ავიაკომპანია ცოტა თვითმფრინავით ბევრ მიმართულებას ფარავს.
ჰაბის გავლით ფრენა უფრო იაფია, ვიდრე პირდაპირი?
ხშირად — დიახ, მაგრამ ყოველთვის არა. ჰაბში გავლით ავიაკომპანია ბევრ მგზავრს ერთ რეისზე აგროვებს და ფასს უფრო დაბლა სწევს, ამიტომ გადაჯდომიანი ბილეთი ზოგჯერ პირდაპირზე იაფია. თუმცა თუ პირდაპირ მარშრუტზე კონკურენცია მაღალია, ფასები შეიძლება გათანაბრდეს. გადაწყვეტილებამდე ორივე ვარიანტი უნდა შეადარო.
ერთ ბილეთზე გადაჯდომა რატომ უფრო უსაფრთხოა?
ერთ ბილეთზე გაცემული სეგმენტები ერთ ჯავშანშია. თუ პირველი რეისი დააგვიანდა და სამგზავრო კავშირი დაგეკარგა, ავიაკომპანია ვალდებულია შემდეგ ფრენაზე გადაგიყვანოს. ცალკე ბილეთებზე ეს დაცვა არ მოქმედებს და ახალი ბილეთის ყიდვა შეიძლება მოგიწიოს.
რა გავლენას ახდენს ჰაბი სამგზავრო კავშირის დროზე?
ჰაბში გადაჯდომის მინიმალური დრო (MCT) აეროპორტისა და ტერმინალის მიხედვით განსხვავდება. სისტემა იმაზე მოკლე კავშირს უბრალოდ არ გაყიდის, ამიტომ აგენტი ჩვეულებრივ ვერ დაჯავშნის შეუძლებელ გადაჯდომას. რეალური რისკი მაინც არსებობს, როცა მარშრუტი ტერმინალის შეცვლას ან საიმიგრაციო კონტროლს მოითხოვს.