ორი მგზავრი ერთსა და იმავე რეისზე ხშირად სხვადასხვა ფასს იხდის — და საქმე მხოლოდ ფასში არ არის. ერთს ბილეთის დაბრუნება შეუძლია, მეორეს არა; ერთს ცვლილება უფასოდ უჯდება, მეორეს ჯარიმით. სწორედ ამ განსხვავებას წყვეტს ტარიფის წესები (fare rules) — პირობების ნაკრები, რომელიც ყველა ტარიფს თან ახლავს. აგენტისთვის ამ წესების წაკითხვა ისეთივე ბაზისური უნარია, როგორც ფასის დათვლა.
რა არის ტარიფის წესები
როცა ავიაკომპანია ტარიფს ქმნის, მას ცალკე ფასს კი არ აწესებს, არამედ პირობებთან ერთად. ერთსა და იმავე მიმართულებაზე შეიძლება ათობით სხვადასხვა ტარიფი არსებობდეს — იაფი და მკაცრი პირობებით, ძვირი და მოქნილი. ტარიფის წესები სწორედ ის დოკუმენტია, სადაც ჩაწერილია, რა შეიძლება ამ კონკრეტულ ფასში და რა — არა.
მთავარი პრინციპი მარტივია: რაც უფრო იაფია ტარიფი, მით უფრო მკაცრია მისი წესები. დაბალი ფასის საფასურად მგზავრი კარგავს მოქნილობას — ვერ დააბრუნებს, ვერ შეცვლის ან დამატებით გადაიხდის ცვლილებაში. ძვირი ტარიფი კი პირიქით — თითქმის ყველაფერს უფასოდ ან მცირე ჯარიმით უშვებს.
ტარიფის წესების კატეგორიები
ინდუსტრიაში ტარიფის წესები დაყოფილია დანომრილ კატეგორიებად (Category 1-დან 50-მდე). ყველა ტარიფზე ყველა კატეგორია არ ივსება, მაგრამ აგენტმა უნდა იცოდეს ის ცხრა-ათი, რომელიც ყოველდღიურ მუშაობაში ხვდება:
- Category 5 — Advance Purchase: რამდენი დღით ადრე უნდა გამოიშვას ბილეთი გამგზავრებამდე
- Category 6 — Minimum Stay: მინიმალური ყოფნის ვადა დანიშნულების ადგილას
- Category 7 — Maximum Stay: მაქსიმალური ვადა, რომლის შემდეგაც უკუფრენა უკვე დაუშვებელია
- Category 16 — Penalties: ცვლილებისა და დაბრუნების ჯარიმები, ეს ყველაზე ხშირად კითხვადი კატეგორიაა
- Category 4 — Flight Application: რომელ რეისებზე ან ბუკინგ-კლასზე მოქმედებს ტარიფი
გინდა ეს ცოდნა პრაქტიკაში გადაიტანო და დაიწყო შემოსავალი?
დარეგისტრირდი კურსზერომელი ტარიფის წესები ხვდება აგენტს ყველაზე ხშირად
პრაქტიკაში კლიენტის კითხვების უმეტესობა ორ კატეგორიას ეხება: ცვლილება და დაბრუნება. სანამ პასუხს გასცემ, გახსენი Penalties კატეგორია და ნახე, ცვლილება საერთოდ დაშვებულია თუ არა, თუ დაშვებულია — რა ღირს, და მოქმედებს თუ არა ჯარიმა გამგზავრებამდე თუ მის შემდეგაც. ბევრ იაფ ტარიფზე ცვლილება მხოლოდ გამგზავრებამდეა შესაძლებელი, no-show-ის შემდეგ კი ბილეთი მთლიანად იწვება.
advance purchase და minimum/maximum stay კი ბილეთის დათვლის მომენტში მოქმედებს. თუ კლიენტს ერთდღიანი მოგზაურობა უნდა, მაგრამ ტარიფი minimum stay-ს ითხოვს, სისტემა ამ იაფ ფასს უბრალოდ არ დაითვლის — და აგენტმა უნდა იცოდეს, რატომ. ეს პირობები პირდაპირ არის დაკავშირებული იმასთან, თუ როგორ ყალიბდება ავიაბილეთის ფასი.
როგორ კითხულობს აგენტი ტარიფის წესებს GDS-ში
ტარიფის წესებს აგენტი ხედავს ცალკე ბრძანებით ტარიფის დათვლის შემდეგ. ეს პირობები მჭიდროდ არის მიბმული ფეარ ბეისის კოდზე — სწორედ ეს კოდი განსაზღვრავს, რომელი წესები მოქმედებს. Amadeus-ში წესებს FQN ბრძანება აჩვენებს, Sabre-ში — RD, Galileo-ში — FN. ეკრანზე გამოდის კატეგორიების სია, საიდანაც აგენტი კონკრეტულ ნომერს ხსნის.
ტექსტი ინგლისურ, შემოკლებულ ენაზეა და პირველ ეტაპზე რთულად იკითხება, მაგრამ სტრუქტურა ყოველთვის ერთია. სწორედ ამიტომ სჭირდება აგენტს პრაქტიკა — რამდენიმე ათეული წაკითხული ტარიფის შემდეგ თვალი ავტომატურად პოულობს საჭირო კატეგორიას. ეს უნარი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მაშინ, როცა კლიენტს ბილეთის დაბრუნება ან გადაცვლა სჭირდება და ზუსტი პასუხია საჭირო.
ტიპური შეცდომები
დამწყები აგენტის ყველაზე ხშირი შეცდომაა, კლიენტს დაბრუნების ან ცვლილების პირობა მეხსიერებით უთხრას, ტარიფის წესების წაკითხვის გარეშე. ერთ ავიაკომპანიაშიც კი სხვადასხვა ტარიფს სხვადასხვა პირობა აქვს, ამიტომ „ჩვეულებრივ ასეა“ არასდროს არის საიმედო პასუხი. მეორე შეცდომაა ტაქსების და სუფთა ტარიფის აღრევა — ჯარიმა თითქმის ყოველთვის სუფთა ტარიფიდან იანგარიშება, ტაქსების ნაწილი კი ხშირად ბრუნდება მაშინაც, როცა ტარიფი non-refundable-ია.
მესამე გავრცელებული ხარვეზი — ბრენდირებული ტარიფების პირობებში აღრევაა. თუ ჯერ არ გაგირჩევია, რით განსხვავდება Light, Standard და Flex, იხილე ცალკე მასალა ბრენდირებული ტარიფების შესახებ — იქ ტარიფის წესები უკვე მარტივ, „შეფუთულ“ სახეს იღებს.
დასკვნა
ტარიფის წესები არის ხიდი ფასსა და პირობას შორის. აგენტი, რომელსაც მათი წაკითხვა შეუძლია, კლიენტს ბილეთის გამოშვებამდე ეუბნება ზუსტ სიმართლეს — შეიძლება თუ არა დაბრუნება, რა ღირს ცვლილება და რა შეზღუდვები აქვს ფასს. სწორედ ეს ცოდნა ანდობს კლიენტს აგენტს და აშორებს ADM-ებსა და უსიამოვნო სიურპრიზებს.
ჩვენს 12-ლექციან ტრენინგზე ტარიფის წესებს რეალურ ჯავშნებზე კითხულობ და პრაქტიკაში ავარჯიშებ თითოეულ კატეგორიას.